107 Szpital Wojskowy z Przychodnią SP ZOZ w Wałczu
Zapobieganie upadkom podczas pobytu w szpitalu
Personel medyczny ocenia przy przyjęciu do szpitala każdego pacjenta według skali ryzyka upadku obowiązującej w szpitalu, dlatego bardzo ważny jest wywiad od Państwa, korzystających z hospitalizacji w naszej placówce lub od Waszej rodziny/opiekunów. W przypadku ryzyka upadku zostanie założona opaska koloru pomarańczowego, która jest znakiem dla personelu szpitala aby zwrócić baczniejszą na Was uwagę a co za tym idzie zwiększyć bezpieczeństwo Naszych pacjentów w trakcie pobytu w szpitalu.
Bardzo ważne jest dla nas abyś Szanowny Pacjencie przeczytał poniższe zalecania.
Definicja upadku:
| Upadek – określenie zdarzenia niepożądanego, do którego dochodzi najczęściej w wyniku
jednoczesnego zadziałania wielu niekorzystnych czynników. Jest to sytuacja, w której nastąpiło gwałtowne, niezamierzone zetknięcie ciała z podłożem. Upadki są jedną z najpoważniejszych przyczyn utraty sprawności, szczególnie wśród osób starszych. |
Do upadków dochodzi najczęściej podczas wykonywania prostych czynności jak np.:
- wstawanie
- siadanie
- chodzenie
- pochylanie się
- wychodzenie z kąpieli
Przyczyny upadków:
1.Wewnętrzne – wynikające ze stanu chorobowego pacjenta, zaburzeń w obrębie organizmu oraz wieku np.:
– upadki w przeszłości, które predysponują do zwiększonego ryzyka upadków
– choroby związane z narządem ruchu – zapalenia, zniekształcenia i zwyrodnienia stawów, niedowłady, porażenia kończyn, które w różnym stopniu upośledzają sprawność motoryczną pacjentów;
– choroby neurologiczne np. stany udarowe, poudarowe, napady padaczkowe, stwardnienie rozsiane czy Choroba Parkinsona;
– zaburzenia psychiczne np. zespoły otępienne, depresja czy stany lękowe,
– założone opatrunki gipsowe, utrudniające poruszanie się pacjentów,
– niewydolność krążenia oraz zaburzenia rytmu serca,
– upośledzenie wzroku spowodowane przez różne choroby, które obniżają adaptację do ciemności, ostrego światła i powodują zaburzenia widzenia przestrzennego,
– zaostrzenie chorób przewlekłych (POCHP, astma) oraz choroby charakteryzujące się ostrym
przebiegiem (hipoglikemia, zapalenie płuc, niedokrwistość
2.Zewnętrzne – związane z warunkami pobytu w szpitalu lub domu np.:
– źle dobrane obuwie,
– śliskie lub nierówne powierzchnie,
– nieodpowiednie umeblowanie pomieszczeń,
– stojące na drodze przedmioty, przeszkody,
– nieodpowiednie oświetlenie na salach czy korytarzach,
– brak lub niekorzystanie z dostępnego sprzętu pomocniczego np. kul, lasek, balkoników,
poręczy, uchwytów.
Zasady zapobiegania upadkom podczas pobytu w szpitalu:
Personel szpitala:
- pomoże ci w adaptacji do nowych warunków
- wskaże drogę do twojej sali, punktu pielęgniarskiego, do toalety,
- pokaże, gdzie jest wyłącznik światła,
- wskaże i przećwiczy z tobą korzystanie z dzwonka na sali,
- porozmawia z tobą, twoją rodziną lub opiekunem na temat zmniejszenia ryzyka upadków.
Przy przyjęciu do szpitala:
- podaj personelowi medycznemu informację na temat dotychczasowych upadków i dokładnie opisz towarzyszące im okoliczności;
- szczerze odpowiedz na pytania dotyczące zakresu poruszania się, wstawania, kłopotów z utrzymaniem równowagi;
- koniecznie powiadom personel medyczny o wszelkich przyjmowanych regularnie lekach, łącznie z lekami dostępnymi bez recepty, preparatami ziołowymi, a także o tych zażywanych; doraźnie oraz czy twoje leki powodują u ciebie ospałość , dezorientację lub słabą koordynację, senność lub zawroty głowy – to wszystko sprzyja upadkom;
- przećwicz w obecności pielęgniarki korzystanie z przycisku – dzwonka, który przywołuje personel oraz korzystaj z niego w sytuacji wystąpienia zawrotów głowy, zaburzeń równowagi, osłabienia;
- dowiedz się gdzie jest wyłącznik światła;
- jeżeli używasz okularów lub aparatu słuchowego zabierz je ze sobą do szpitala.
W trakcie pobytu w szpitalu:
- używaj stabilnego obuwia na płaskim obcasie, najlepiej z podeszwą antypoślizgową;
- unikaj śliskich i mokrych powierzchni, zachowaj szczególną ostrożność w trakcie czynności porządkowych w oddziale – zwracaj uwagę na znaki ostrzegawcze wskazujące mokrą podłogę;
- jeżeli masz trudności z poruszaniem się, wychodząc do toalety pamiętaj o kulach, balkoniku lub poproś pielęgniarkę, położną, opiekuna medycznego, rehabilitanta albo rodzinę o pomoc;
- przestrzegaj zaleceń personelu – zakazu wstawania z łóżka, nakazu chodzenia wg wyuczonego przez rehabilitanta schematu, korzystania ze sprzętu pomocniczego;
- zachowaj ostrożność podczas chodzenia w pobliżu drzwi, które otwierają się na zewnątrz
- podczas leżenia w łóżku nie wychylaj się po przedmioty leżące na podłodze – w razie potrzeby podniesienia takiego przedmiotu wezwij dzwonkiem personel medyczny;
- podczas kąpieli w łazience korzystaj z dostępnego w oddziale krzesełka kąpielowego, wózka toaletowego lub wykonaj kąpiel z asystą innych osób np.: pielęgniarki, położnej, kogoś z rodziny;
- w przypadku wystąpienia zawrotów głowy powiadom personel medyczny o zaistniałej sytuacji
- pierwsze wstanie z łóżka po zabiegu operacyjnym zawsze powinno się odbyć w obecności
personelu medycznego – nie wstawaj sam
- w celu zmniejszenia ryzyka upadku, wynikającego ze spadku ciśnienia krwi po nagłej zmianie pozycji ciała, po dłuższym leżeniu w łóżku, wstawaj powoli, posiedź na brzegu łóżka do czasu gdy poczujesz, że już Ci się nie kręci w głowie wstawaj z łóżka stopniowo (usiądź, opuść nogi, powoli wstań) w przypadku trudności poproś o pomoc personel medyczny.
- pamiętaj że meble szpitalne np. stoliki na posiłki i szafki przyłóżkowe mają kółka i nie są stabilne, nieodpowiednio zabezpieczone mogą odjechać, więc nie stanowią bezpiecznego podporu;
- Przed przemieszczeniem się na wózek inwalidzki zawsze wciśnij hamulec i sprawdź, czy podnóżki są podniesione.
Przy wypisie ze szpitala: W przypadku trudności z chodzeniem przy wypisie, poproś personel medyczny o wózek inwalidzki bądź inną pomoc aby dotrzeć bezpiecznie do środka transportu.
Zapobieganie upadkom w środowisku domowym
WSKAZÓWKI DLA PACJENTÓW PO WYPISIE ZE SZPITALA:
- przestrzegaj zaleceń lekarza, pielęgniarki (np. kontroluj ciśnienie tętnicze krwi, pomiar glukozy we krwi);
- regularnie sprawdzaj terminy ważności leków oraz skutki uboczne ich działania, ponieważ niektóre z nich mogą powodować np. zawroty głowy, senność, zaburzenia równowagi – w razie niepewności zasięgaj porady farmaceuty, lekarza, pielęgniarki;
- noś odpowiednie obuwie – bezpieczne obuwie powinno być pełne, obejmujące całą stopę, lekkie, łatwe do ubrania, z podeszwa antypoślizgową (unikaj klapek);
- pamiętaj aby przy zmianie pozycji po dłuższym leżeniu lub siedzeniu, powoli wstawać – unikać gwałtownego wstawania, a w razie trudności poproś o pomoc domownika/opiekuna;
- unikaj nagłych ruchów, zwrotów, skrętów głową, gwałtownego schylania się po przedmioty położone zbyt nisko, gwałtownego sięgania po przedmioty położone zbyt wysoko;
- jeżeli masz trudności w poruszaniu się, korzystaj ze sprzętu pomocniczego zmniejszającego ryzyko upadku (laski, trójnogi, balkonika, maty antypoślizgowe itp.) – fizjoterapeuta lub pielęgniarka powinni ocenić, czy sprzęt jest dostosowany do wzrostu;
- w razie potrzeby poproś domowników/opiekuna o przymocowanie barierek zabezpieczających przed wypadnięciem z łóżka;
- przy wychodzeniu z wanny, prysznica pamiętaj o mokrej/śliskiej powierzchni – uważaj na mokrą podłogę – w razie problemów w poruszaniu się poproś o obecność innej osoby w czasie kąpieli;
- unikaj śliskich materiałów (satynowej pościeli, prześcieradeł);
- ubrania noś dopasowane do wzrostu, sylwetki, unikaj zbyt długiej lub bardzo luźnej odzieży;
- zadbaj o formę fizyczną – wychodź często na spacery, systematycznie wykonuj ćwiczenia wzmacniające kondycję fizyczną, ponieważ wyrabiają one prawidłowe wzorce chodu oraz ułatwiają utrzymanie stabilnej postawy podczas stania, jak również w czasie poruszania się;
- zadbaj o właściwą dietę, bogatą w wapń i witaminę D w celu zmniejszenia ryzyka złamań kości;
- pamiętaj aby zawsze mieć telefon w zasięgu ręki, należy również spisać numery telefonów alarmowych;
- regularnie kontroluj zaburzenia wzroku i słuchu, noś w razie potrzeby aparat słuchowy,
okulary (dbaj o czystość szkieł)
W DOMU MOŻNA ZAPOBIEC UPADKOM PRZEZ:
- zadbanie o właściwe wyposażenie mieszkania, usunięcie mebli z miejsc utrudniających przejście, nie zastawianie przedmiotami korytarzy – zlikwidowanie progów miedzy pomieszczeniami, które mogą przeszkadzać podczas chodzenia;
- usunięcie z podłogi wszelkich przeszkód typu: dywaniki (zwłaszcza te z frędzlami), chodniki, maty, które mogą być przyczyną potknięcia się lub upadku;
- dobrze oświetlenie schodów (jeżeli są w domu), zamontowanie udogodnienia takie jak poręcze;
- w nocy zostawienie włączonego światła w korytarzu/przedpokoju lub zapaloną lampkę nocną (aby zwiększyć widoczność przy wstawaniu do toalety);
- schowanie przewodów elektrycznych pod meblami lub listwami przypodłogowymi;
- zamontowanie dodatkowych uchwytów w łazience i w toalecie, przy wannie i w kabinie prysznicowej;
- na dnie wanny lub brodzika założenie matę antypoślizgowej;
- gdy pacjent ma problemy z chodzeniem lub staniem pod prysznicem, powinien mieć do dyspozycji krzesełko kąpielowe;
- drzwi w łazience powinny zawsze być otwierane na zewnątrz (osoba, która upadnie w łazience najczęściej blokuje drzwi swoim ciałem);
- umieszczenie przedmiotów codziennego użytku na odpowiedniej wysokości, tak aby uniknąć sięgania po nie lub schylania się;
- sprawdzenie czy krzesła i fotele są stabilne, należy unikać krzeseł jeżdżących z kółkami;
- sprawdzanie działania hamulców przy chodzikach, wózkach siedzących.
WSKAZÓWKI – JAK ZACHOWAĆ SIĘ W CZASIE UPADKU?
- uspokój się i złap oddech;
- upewnij się czy nie masz poważnych obrażeń, powolnymi ruchami obmacaj swoje ciało;
- jeżeli odniosłeś jakieś poważne obrażenia (np. złamanie, zranienie), nie przemieszczaj się, pozostań tam gdzie jesteś, nie zmieniaj pozycji ciała;
- wezwij pomoc, jeśli masz dostęp do telefonu (wykręć numer alarmowy 112), poczekaj na przyjazd karetki pogotowia;
- jeżeli jesteś pewien, że nie odniosłeś poważniejszych obrażeń – rozejrzyj się i poszukaj stabilnego podporu np. solidnego mebla (fotel) i przeczołgaj się blisko niego;’
- obiema rękoma chwyć ten mebel, podciągnij się zmieniając swoja pozycję na klęczącą, podciągnij się na rękach i nogach unosząc pośladki, usiądź na fotelu, uspokój oddech, odpocznij przed próbą poruszania się;
- poinformuj bliskich o zaistniałym zdarzeniu.
WSKAZÓWKI – JAK ZACHOWAĆ SIĘ, GDY KTOŚ UPADŁ?
- nie panikuj, uspokój się, bez pośpiechu – niech osoba po upadku odpocznie tak długo, jak tego potrzebuje, nie próbuj jej podnosić „na siłę”;
- uspokój tę osobę – poproś aby wzięła kilka głębokich wdechów i wolnych wydechów;
- sprawdź, czy doszło do obrażeń – jeżeli podejrzewasz, że urazy są poważne (np. złamanie kości, rana otwarta, krwawiąca), osobę taką trzeba pozostawić w miejscu upadku;
- ułóż ją wygodnie, zadbaj o jej komfort i ciepło – okryj kurtką, kocem lub folią termiczną;
- wezwij karetkę pogotowia (nr tel. 112) i pozostań z osobą poszkodowaną do przyjazdu karetki
- jeżeli nie doszło do poważniejszych obrażeń i osoba poszkodowana czuje, że da radę z twoją pomocą wstać to postaw w pobliżu osoby leżącej dwa solidne, stabilne krzesła (ważne, by osoba która upadła, wstała sama), możesz jedynie udzielać wskazówek i pomóc jej odwrócić się na bok;
- pomóż uklęknąć osobie po upadku, zaproponuj, aby oparła się rękoma o siedzisko krzesła, drugie krzesło postaw za osobą, zaproponuj aby uniosła się na rękach i nogach, a następnie usiadła na krześle za sobą;
- cały czas asekuruj ją podczas siadania lub delikatnie pomóż jej usiąść pamiętając, by jej nie podnosić – powinna zrobić to sama;
- pozostań z nią tak długo, aż się uspokoi i upewnisz się, że nic poważnego się nie stało.
Opracowała: mgr Dorota Ryder
specjalista pielęgniarstwa neurologicznego
107 Szpital Wojskowy z Przychodnią SP ZOZ w Wałczu
LITERATURA u autora opracowania
Załączniki:
- Zasady zapobiegania upadkom podczas pobytu w szpitalu.
- Algorytm postępowania pacjenta w domu i w szpitalu.
- Zapobieganie upadkom w środowisku domowym.